Protection and security of heat supply in the era of energy transformation. What solutions are used in the Rzeszow heating system?
Wojciech Orzech1) , Jacek Mazur 2) , Bożena Babiarz 3)
1) Zastępca Kierownika Działu Eksploatacji i Dyspozycji Sieci Ciepłowniczej BOK, Dyspozytor Sieci Ciepłowniczej, MPEC Rzeszów Sp. z o.o.
2) Specjalista na ds. obrony cywilnej, MPEC Rzeszów Sp. z o.o.
3) Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury, Politechnika Rzeszowska
Ciepłownictwo Ogrzewnictwo Wentylacja, 57 (7-8), 47-54, DOI: https://doi.org/10.65545/COW.2026.07-08.07
Słowa kluczowe: transformacja energetyczna, eksploatacja systemu ciepłowniczego, niezawodność, bezpieczeństwo dostaw ciepła, ochrona infrastruktury sieci ciepłowniczej
Streszczenie
W artykule przedstawiono zagadnienia ryzyk operacyjnych i ochrony infrastruktury w procesie eksploatacji sieci ciepłowniczej, ze szczególnym uwzględnieniem niezawodności dostaw ciepła dla miasta Rzeszowa. Metodyka opiera się na studium przypadku rzeszowskiego systemu ciepłowniczego. Przeanalizowano dane z narzędzi modelowania hydraulicznego, łączących bazy GIS z oprogramowaniem Audytor SCW, a także oceniono wdrożone procedury ochrony fizycznej obiektów pod kątem obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego. Najważniejsze wyniki potwierdzają, że wymiana izolacji na magistralnych sieciach napowietrznych obniża straty ciepła na przesyle o około 47%. Modelowanie wykazało ponadto, że średni czas dopływu czynnika grzewczego do odbiorców końcowych wynosi do 7 godzin. Główne wnioski wskazują, że bezwładność termodynamiczna i hydrauliczna systemu wymaga ewolucyjnego tempa zmian technologicznych podczas transformacji energetycznej. Utrzymanie bezpieczeństwa dostaw ciepła opiera się na całodobowym nadzorze dyspozytorskim i systemu telemetrii, a kluczem do bezpiecznej przyszłości systemu jest integracja ciepłownictwa z elektroenergetyką (Sector Coupling) przy zapewnieniu odpowiedniego bufora czasowego na inwestycje.
Pobierz artykuł w formacie PDF
Pobierz cały numer w formacie PDF
Keywords: energy transformation, operation of the district heating system, reliability, security of heat supply system, protection of the heating system infrastructure
Abstract
The article presents the issues of operational risks and infrastructure protection in the operation of a district heating network, with particular emphasis on the reliability of heat supply for the city of Rzeszow. The methodology is based on a case study of the Rzeszow district heating system. Data from hydraulic modeling tools combining GIS databases with Audytor SCW software were analyzed, and implemented physical protection procedures for facilities were assessed for civil defense and crisis management purposes. Key findings confirm that replacing insulation on overhead mains reduces heat losses during transmission by approximately 47%. The modeling also showed that the average delivery time of the heating medium to end users is up to 7 hours. The main conclusions indicate that the thermodynamic and hydraulic inertia of the system requires an evolutionary pace of technological change during the energy transition. Maintaining the security of heat supply relies on 24/7 dispatch supervision and a telemetry system, and the key to a secure future for the system is the integration of district heating with the power sector (Sector Coupling), while ensuring an adequate time buffer for investments.
Download the article in PDF format
Download the entire issue in PDF format
Bibliografia / Bibliography
Babiarz B. & W. Szymański. (2021). Perspektywa zarzadzania bezpieczeństwem zaopatrzenia w ciepło. Ciepłownictwo Ogrzewnictwo Wentylacja . 52 (10):15-19. https://doi.org/10.15199/9.2021.10.2
Babiarz B., Nowak. L., Kotowicz D. (2024). Efektywny energetycznie system ciepłowniczy z perspektywy MPEC-Rzeszów Sp. z o.o.. Ciepłownictwo Ogrzewnictwo Wentylacja. 55 (28-39):11-19. https://doi.org/10.15199/9.2024.7-8.4
Błaszczuk A., Majchrzak-Kucęba I., (2022). Czysta Energia i Środowisko. Monografia Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej
Gębski W. & Niemyjski O. (2023). GIS jako istotny element Zintegrowanego Systemu Informatycznego dla przedsiębiorstw ciepłowniczych. Instal, Nr 11/2023. https://doi.org/10.36119/15.2023.11.4
Jachura A. & Sekret M., (2013). Efektywność energetyczna miejskiego systemu ciepłowniczego. Instal, Nr 7-8/2013.
Minister Gospodarki. (2007). Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz.U. 2007, nr 16, poz. 92).
Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2021). Polityka energetyczna Polski do 2040 r. (Załącznik do uchwały nr 22/2021 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2021 r.).
MPEC. (2026). Informacje i dane statystyczne udostępnione przez MPEC – Rzeszów Sp. z o.o. (Niepublikowane dane wewnętrzne)
Niemyjski O. (2020). Kalibracja modelu hydraulicznego sieci ciepłowniczej. Instal, Nr 3/2020. https://doi.org/10.36119/15.2020.3.1
Osmólski J. (2026). Czas na decyzję się kończy! Ostatnia prosta branży energetyczno-ciepłowniczej przed wdrożeniem dyrektyw IED 2.0 i EED. Magazyn Nowa Energia. Nr 3 (104):12-14.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (1997). Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (tekst jednolity Dz.U. z 1997 nr 114 poz. 740)
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2024a). Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024, poz. 1907).
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2026a). Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2018, poz. 1560).
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2026c). Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 574).
URE. (2026). Energetyka cieplna w liczbach ‒ 2025, Departament Regulacji Energetyki, Urząd Regulacji Energetyki,