Andrzej Falkowski
Przewodniczący Głównej Komisji Legislacyjnej PZITS
W ramach dzisiejszego artykułu chciałbym wrócić do tematu kontroli okresowych przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych), a przy okazji zasygnalizować istnienie cyklu publikowanego przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego pn. „Ciekawe interpretacje GUNB”.
Pytanie jakie otrzymaliśmy od jednego z czytelników dotyczyło obowiązku przeprowadzania kontroli okresowej typowej instalacji wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej w kontekście jednej z interpretacji GUNB – a mianowicie czy kontrola ta powinna być prowadzona na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego, który dotyczy kontroli okresowych przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).
Na wstępnie warto wspomnieć, że Prawo budowlane nie rozpieszcza czytelników. Liczne nowelizacje, odesłania do rozporządzeń oraz nie zawsze konsekwentna terminologia sprawiają, że nawet doświadczeni projektanci mogą dochodzić do odmiennych wniosków. Dlatego co do zasady warto śledzić publikowany przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego cykl „Ciekawe interpretacje GUNB”. Opracowania odnoszą się do konkretnych problemów i często pozwalają uniknąć niepotrzebnego formalizmu.
Trzeba jednak niestety też pamiętać, że pozostają one poglądem tego urzędu. Nie są źródłem prawa ani gwarancją, że taki sam pogląd podzieli organ prowadzący konkretną sprawę lub sąd administracyjny. Warto więc treść tych interpretacji poddawać własnej ocenie, w oparciu o posiadaną wiedzę zarówno zawodową jak i znajomości treści przepisów. W efekcie nie każdą publikację z cyklu można przyjąć bez zastrzeżeń.
Takim przykładem jest interpretacja z 1 kwietnia 2025 r., w której GUNB uznał, że coroczna kontrola wykonywana na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego „…dotyczy wszystkich przewodów kominowych wentylacyjnych – grawitacyjnych i mechanicznych…” https://www.gov.pl/web/gunb/ciekawe-interpretacje-gunb–kontrola-okresowa-przewodow-kominowych. Według Urzędu potwierdza to m.in. art. 62 ust. 6 pkt 2, który powierza osobom z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi kontrole kominów lub przewodów kominowych, w których ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń mechanicznych. Konsekwencją ma być również sporządzanie protokołu w systemie CEEB. Taki wniosek – jeśli należy go rozumieć jako obowiązek objęcia kontrolą w ramach tego przepisu również instalacje wentylacji mechanicznej – budzi poważne wątpliwości.
Należy zauważyć, że art. 62 ust. 6 Prawa budowlanego dzieli przewody kominowe na dwie grupy wskazując, kto jest uprawniony do kontroli każdej z nich:
„6. Kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, powinny przeprowadzać:
1) osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim – w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych;
2) osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności – w odniesieniu do przewodów kominowych, o których mowa w pkt 1, oraz do kominów przemysłowych, kominów wolno stojących oraz kominów lub przewodów kominowych, w których ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń mechanicznych.”
W kontekście wentylacji sformułowanie zawarte w art. 62 ust. 6 pkt 1 wyraźnie wskazuje wyłącznie na przewody grawitacyjne. Zresztą, gdyby przyjąć na chwilę inaczej, czyli sformułowanie „grawitacyjnych” odnieść wyłącznie do przewodów spalinowych (z pominięciem wentylacyjnych), to w konsekwencji musielibyśmy przyjąć absurdalny wniosek, że do kontroli wentylacji mechanicznej uprawnienia posiada kominiarz. Podsumowując – wentylacja mechaniczna jest więc z tego przepisu wyłączona.
Z kolei treść art. 62 ust. 6 pkt 2 w kontekście urządzeń mechanicznych można racjonalnie odnieść tylko do przewodów kominowych, a więc również nie do wentylacji mechanicznej.
Nie oznacza to oczywiście, że instalacji wentylacji mechanicznej nie trzeba kontrolować i utrzymywać. Obowiązki te mogą wynikać z art. 61 Prawa budowlanego, obowiązku kontroli instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, przepisów szczególnych, dokumentacji techniczno-ruchowej, zaleceń producenta i zasad wiedzy technicznej. Problem dotyczy jednak czegoś węższego: czy instalacja wentylacji mechanicznej podlega corocznej kontroli „kominowej” oraz w konsekwencji czy jej protokół musi powstać w CEEB. Moim zdaniem obecne brzmienie przepisów nie daje podstawy do tak daleko idącego wniosku.
Pomimo powyższego zastrzeżenia cykl prowadzony przez GUNB zdecydowanie warto czytać. Pokazuje problemy uczestników procesu budowlanego i często podsuwa rozsądne rozwiązania. Najlepiej traktować go jednak jak komentarz ważnego urzędu, ale nie jak kolejną część Dziennika Ustaw.
Korzystając więc z okazji wskazałbym inne ciekawe interpretacje GUNB, które w pełni podzielam i dość często jako „sanitarnicy” mamy z nimi do czynienia. Dobrym przykładem takiej interpretacji jest stanowisko dotyczące budowy przyłączy przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków lub na obszarach wpisanych do tego rejestru https://www.gov.pl/web/gunb/cykl-ciekawe-interpretacje-gunb–budowa-przylaczy-przy-zabytkach-bez-pozwolenia-na-budowe-i-zgloszenia. GUNB wskazuje, że inwestor może skorzystać z art. 29a Prawa budowlanego i wykonać przyłącze bez pozwolenia na budowę oraz bez zgłoszenia. Artykuł 29 ust. 7, zaostrzający tryb robót przy zabytkach, odwołuje się bowiem do robót wymienionych w art. 29 ust. 1–4, natomiast art. 29a stanowi samodzielną podstawę realizacji przyłączy. Nie oznacza to zwolnienia z wymagań ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Formalności budowlane i ochrona konserwatorska są tu dwiema odrębnymi warstwami regulacji – brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej nie daje inwestorowi zwolnienia uzyskania pozwolenia konserwatora, jeśli dana inwestycja podlega takiemu obowiązkowi.
Trafne jest też wyjaśnienie dotyczące e-CRUB. Jeżeli osoba i jej uprawnienia budowlane są ujawnione w centralnym rejestrze, organ powinien w pierwszej kolejności sprawdzić uprawnienia oraz przynależność do izby właśnie w tym systemie: https://www.gov.pl/web/gunb/cykl-ciekawe-interpretacje-gunb–e-crub-a-dokumenty-papierowe. Co do zasady nie może wtedy żądać papierowej kopii decyzji o nadaniu uprawnień ani aktualnego zaświadczenia z izby. Wyjątkiem jest brak danych w e-CRUB albo awaria systemu. To ważna wskazówka dla projektantów nadal spotykających się z urzędowym odruchem: „proszę dołączyć skan dokumentu, który sami możemy sprawdzić”.
Warto też przypomnieć stanowisko GUNB dotyczące załączników do projektu budowlanego https://www.gov.pl/web/gunb/cykl-ciekawe-interpretacje3. Urząd rozróżnił dokumenty przypisane do poszczególnych opracowań projektowych od „załączników projektu budowlanego” w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Do tej drugiej, zamkniętej grupy należą wymagane przepisami ustaw opinie, uzgodnienia i pozwolenia, czy informacja BIOZ. Interpretacja ta pomaga uporządkować nieprecyzyjną terminologię ustawy i rozporządzenia.
Zapraszamy Czytelników do przesyłania pytań związanych z tematyką budownictwa i instalacji sanitarnych. Postaramy się na nie odpowiadać w kolejnych artykułach. Pytania prosimy kierować na adres: biuro (at) pzits.pl