Andrzej Falkowski
Przewodniczący Głównej Komisji Legislacyjnej PZITS
Niniejszy artykuł jest poświęcony istotnej nowelizacji Prawa budowlanego oraz ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów Budownictwa, która właśnie została opublikowana w Dz. U. Dotyczy ona dwóch ważnych obszarów, w szczególności wprowadzenia 18-miesięcznego okresu, w którym będzie można stosować dotychczasowe przepisy techniczno-budowlane.
18 miesięcy na wybór warunków technicznych
Przypomnijmy, że w dniu 19 września 2026 r. kończy się moc dotychczasowego rozporządzenia z 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, a także innych przepisów techniczno-budowlanych, które nie zostały odnowione. Wynika to z upływu 84 miesięcy od wejścia w życie ustawy o zapewnianiu dostępności. W związku z tym od 20 września 2026 r. planowane jest wejście w życie m.in. nowego rozporządzenia (WT2026), które na dzień pisania niniejszego artykułu nie zostało jeszcze opublikowane. Duża zmiana przepisów techniczno-budowlanych nastąpi więc w ostatniej chwili.
Do Prawa budowlanego w ostatnich dniach dodano więc rozdział 10a z przepisami epizodycznymi. Mówi on o tym, że od 20 września 2026 r. do 20 marca 2028 r. inwestor będzie mógł zdecydować, czy zamierzenie realizuje według nowych przepisów techniczno-budowlanych, czy według przepisów obowiązujących do 19 września 2026 r.
Nie jest to przedłużenie obowiązywania starych WT dla wszystkich inwestycji, lecz możliwość wyboru. PZT lub PAB będzie mógł zostać sporządzony według dotychczasowych przepisów i dołączony do wniosku o pozwolenie na budowę, wniosku o odrębne zatwierdzenie albo do zgłoszenia budowy, jeżeli inwestor złoży organowi oświadczenie o chęci stosowania „starych” WT.
Wybór będzie miał znaczenie dla całego zamierzenia budowlanego. Po złożeniu takiego oświadczenia również PT będzie musiał być sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi do 19 września 2026 r., a ten sam reżim będzie stosowany do decyzji administracyjnych dotyczących całego zamierzenia. Nie będzie więc można przygotować PZT i PAB według starych WT, a PT według nowych.
Analogiczna możliwość obejmie dokumenty legalizacyjne oraz dokumentację sporządzaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Natomiast przy budowie i robotach niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia, wskazanych w art. 29 ust. 2 i 4, stare przepisy będzie można stosować do 20 marca 2028 r. bez oświadczenia. COW_2026_09_prawo
Uwaga na roboty wymagające zgłoszenia
Na szczególną uwagę zasługuje sytuacja robót wykonywanych na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego, czyli robót wymagających zgłoszenia.
Art. 102a posługuje się pojęciem „zgłoszenia budowy”, natomiast art. 102b obejmuje jedynie przypadki wskazane w art. 29 ust. 2 i 4. Ustawodawca nie wymienił więc robót z art. 29 ust. 3, mimo że Prawo budowlane w innych przepisach rozróżnia zgłoszenie budowy od zgłoszenia wykonywania innych robót budowlanych. Ma to znaczenie także dlatego, że w części przypadków do takiego zgłoszenia dołącza się dokumentację projektową – co wynika z art. 30 Prawa budowlanego.
Literalne brzmienie nowych przepisów prowadzi zatem do wniosku, że dla robót wymagających zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 3 nie przewidziano 18-miesięcznego okresu wyboru. Od 20 września 2026 r. trzeba będzie więc stosować do nich nowe przepisy techniczno-budowlane.
Natomiast dopuszczono do 20 marca 2028 r. utrzymywanie i użytkowanie budynków mieszkalnych zgodnie z dotychczasowymi przepisami dotyczącymi warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. COW_2026_09_prawo
Uprawnienia budowlane i członkostwo w izbie
Druga grupa zmian dotyczy odpowiedzialności zawodowej i członkostwa w samorządzie zawodowym. Dotychczas art. 42 ustawy o samorządach zawodowych przewidywał skreślenie z listy członków okręgowej izby w przypadku orzeczenia o stwierdzeniu utraty uprawnień budowlanych. Po zmianie nastąpi ono dopiero wtedy, gdy ukarany utraci wszystkie posiadane uprawnienia budowlane.
Podobnie zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej będzie powodował zawieszenie w prawach członka izby tylko wtedy, gdy obejmie wszystkie funkcje, do których dana osoba była uprawniona. Utrata części uprawnień albo częściowy zakaz nie będą więc automatycznie oznaczały utraty możliwości wykonywania pozostałych funkcji. COW_2026_09_prawo
Jednocześnie przepisy przesądzają, że osoba zawieszona w prawach członka izby nie może w okresie zawieszenia wykonywać samodzielnych funkcji technicznych wskazanych w art. 12 ust. 1 pkt 1–5 Prawa budowlanego. Nowe brzmienie art. 43 ustawy samorządowej porządkuje też dotychczasowe wadliwe odesłanie.
Odpowiedzialność zawodowa – egzamin i utrata uprawnień
Doprecyzowano również skutki niezdania egzaminu nałożonego w ramach odpowiedzialności zawodowej. Dodatkowy termin, wynoszący od 3 do 6 miesięcy, funkcjonował już wcześniej. Nowelizacja wskazuje jednak, że wyznacza go właściwa okręgowa komisja kwalifikacyjna. Jeżeli egzamin nie zostanie zdany również w tym terminie, właściwy okręgowy sąd dyscyplinarny stwierdzi utratę uprawnień budowlanych w specjalności i zakresie objętych egzaminem.
To istotne doprecyzowanie, ponieważ dotychczasowy przepis mówił szerzej o utracie „uprawnień do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie”, co mogło rodzić wątpliwości co do zakresu sankcji. COW_2026_09_prawo
Wykonywanie orzeczeń dyscyplinarnych
Zmienia się też sposób wykonywania prawomocnych orzeczeń sądów dyscyplinarnych. Przy karze zawieszenia w prawach członka albo skreślenia z listy nie będzie potrzebna dodatkowa uchwała okręgowej rady izby. Po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia przewodniczący rady dokona odpowiednio skreślenia z listy albo wpisze informację o zawieszeniu.
Doprecyzowano także zasady dotyczące zaległości składkowych: zawieszenie będzie mogło nastąpić po okresie dłuższym niż 6 miesięcy, a skreślenie – po roku. Do postępowań dyscyplinarnych i spraw odpowiedzialności zawodowej wszczętych i niezakończonych przed wejściem nowych regulacji będą stosowane przepisy dotychczasowe.
Korzystając z okazji przypominamy, że tego rodzaju szersze komentarze do wybranych ważniejszych zmian przepisów z zakresu budownictwa są publikowane na stronie: https://pzits.pl/informacje-o-zmianach-przepisow/