The modernisation of heating source in historic building – opportunities, challenges, and energy efficiency
Natalia Fidorów-Kaprawy, Rafał Różański
Wydział Inżynierii Środowiska, Politechnika Wrocławska
Ciepłownictwo Ogrzewnictwo Wentylacja, 57 (10), 17-24, DOI: https://doi.org/10.65545/COW.2026.10.03
Słowa kluczowe: termomodernizacja, budynki istniejące, odnawialne źródła energii, neutralność węglowa
Streszczenie
W artykule opisano analizę możliwości modernizacji źródła ciepła w historycznym budynku mieszkalnym. Miała ona na celu przeprowadzenie oceny technicznej oraz energetycznej takiego procesu w obiekcie zabytkowym. Do analizy zakwalifikowano sześć rozwiązań: węzeł cieplny, pompę ciepła powietrze-woda i centralny kocioł gazowy w budynku nieocieplonym oraz te same źródła zainstalowane w budynku po termomodernizacji przegród. Analiza pokazała, że wymiana źródła ciepła bez uprzedniej kompleksowej termomodernizacji jest nieuzasadniona. Termomodernizacja obiektu skutkuje obniżeniem zapotrzebowania na energię użytkową o 50%. Redukcja obciążenia cieplnego budynku umożliwi także obniżenie parametrów zasilania instalacji c.o. z 70/50 ℃ do 49/39 ℃, tym samym pozytywnie wpływając na średnioroczny współczynnik sprawności pompy ciepła. Zdecydowano, że pompa ciepła powietrze-woda w budynku po termomodernizacji przegród budowlanych będzie najlepszą opcją dla analizowanego obiektu. Dla wybranego wariantu przeanalizowano również możliwość zastosowania instalacji fotowoltaicznej. Jej wykorzystanie pozwoliło na redukcję wskaźnika zapotrzebowania na energię pierwotną nieodnawialną do standardów spełniających wymagania dla nowych budynków.
Pobierz artykuł w formacie PDF
Pobierz cały numer w formacie PDF
Keywords: thermomodernisation, existing buildings, renewable energy sources, carbon neutrality
Abstract
In the article an analysis assessing the feasibility of modernising the heat source in a historic residential building was described. The aim was to conduct a technical and energy assessment of the feasibility of such process in this building. Six solutions were considered in the analysis: a district heating substation, an air-to-water heat pump and a central gas-fired boiler in an uninsulated building, as well as the same heat sources installed in a building following thermomodernisation. The analysis showed that replacing the heat source without prior comprehensive thermal modernisation would be unjustified. Thermomodernisation of the building will result in a 50% reduction in useable energy demand. The reduction in the building’s heat load made it possible to lower the central heating system’s supply parameters from 70/50℃ to 49/39 ℃, thereby positively affecting the heat pump’s seasonal coefficient of performance. It was decided that an air-to-water heat pump, installed following the thermal modernisation of the building’s structural elements, would be the best option for the building under analysis. For the selected option, the possibility of installing a photovoltaic system was also analysed. Its use enabled the reduction of the non-renewable primary energy demand index to standards meeting the requirements for new buildings.
Download the article in PDF format
Download the entire issue in PDF format
Bibliografia / Bibliography
Attia, S., Kosiński, P., Wójcik, R., Węglarz, A., Koc, D., & Laurent, O. (2022). Energy efficiency in the polish residential building stock: A literature review. Journal of Building Engineering, 45 (March 2021), 103461. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2021.103461
Cichowicz, R., Jerominko, T., Grzelakowski, T., & Zaguła, A. (2025). Contemporary Challenges for Heating Historic Church Buildings from the Late 19th and Early 20th Centuries. Energies, 18(4). https://doi.org/10.3390/en18040889
Dmochowska, A., Guzal, J., & Nędzgryski, K. (2024). 10 milionów szans, czyli jak termomodernizować budynki z wielkiej płyty w Polsce. Polska Izba Budownictwa. https://itech.lukasiewicz.gov.pl/wp-content/uploads/sites/38/2025/07/PIB_RAPORT_2024.pdf Dostęp: 27 września 2026
GUS. (2026). Archiwum Głównego Urzędu Statystycznego. https://stat.gov.pl Dostęp: 27 września 2026
GUS. (2024). Warunki mieszkaniowe w Polsce w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021. Główny Urząd Statystyczny https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/warunki-mieszkaniowe-w-polsce-w-swietle-wynikow-narodowego-spisu-powszechnego-ludnosci-i-mieszkan-2021,5,2.html Dostęp: 27 września 2026
Jeleński, T., Zaręba, A., Konarzewski, Ł., Wójcik, R., Kosiński, P., Czemplik, C., Pękała, E., & Czachowska, A. (2022). Rewaloryzacja i modernizacja budynków historycznych w dobie kryzysu klimatycznego (T. Jeleński (ed.)). Fundacja Sendzimira; Croatia Green Building Council.
Jerominko, T. (2026). Analiza źródeł ciepła dla budynku zabytkowego z uwzględnieniem efektywności energetycznej. Ciepłownictwo Ogrzewnictwo Wentylacja, 57(1), 23–27. https://doi.org/10.65545/COW.2026.01.04
Komisja Europejska. (2020). Fala renowacji na potrzeby Europy – ekologizacja budynków, tworzenie miejsc pracy, poprawa jakości życia (COM(2020) 662 final).
Komisja Europejska. (2022). Plan REPowerEU (COM(2022) 230 final).
Kucharczyk-Bruś, B. (2010). Modernizacja budynków mieszkalnych wielorodzinnych – oszczędność czy rozrzutność? Czasopismo Techniczne – Architektura, 14(6-A/1), 137–143.
Maj, M., Węglarz, A., Żurawski, J., & Klucberg, B. (2025). Analiza energetyczna budynków historycznych. Materiały Budowlane, 1, 38–45.
Minister Infrastruktury i Rozwoju. (2015). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej. Dz.U. 2015, poz. 376
Minister Rozwoju i Technologii. (2022). Obwieszczenie z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 poz. 1225).
Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej. (2018). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 156, 75–91
Rada Ministrów. (2022). Długoterminowa Strategia Renowacji Budynków. Załącznik do Uchwały nr 23/2022 Rady Ministrów z Dnia 9 Lutego 2022 r. (Issue 23).
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2024). Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dz.U. 2003 nr 162, poz. 1568
UN, & IEA. (2017). Towards a zero-emission, efficient, and resilient buildings and construction sector. In Global Status Report 2017.
Urząd Miejski Wrocławia. (2026). Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia. https://bip.um.wroc.pl Dostęp: 27 września 2026
Vogdt, F. U., Schaudiest, H., Baumbach, A., Walsdorf-Maul, M., & Schwabe, K. (2012). Energy modernization of tenements: from existing standard to low energy. Czasopismo Techniczne – Budownictwo, 2-B/2012(3).
Wolak, I. (2025). Termomodernizacja budynku zabytkowego w kierunku wysokiej efektywności energetycznej i jakości środowiska wewnętrznego. Rynek Instalacyjny, 4, s. 30–36
WUOZ. (2026). Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu. https://wosoz.ibip.wroc.pl/public Dostęp: 27 września 2026
ZZK. (2026). Zarząd Zasobu Komunalnego. https://zzk-wroc.logintrade.net/rejestracja/ustawowe.html?page=28 Dostęp: 27 września 2026
Życzyńska, A., Suchorab, Z., Koči, J., & Černý, R. (2020). Energy Effects of Retrofitting the Educational Facilities Located in South-Eastern Poland. Energies. https://doi.org/10.3390/en13102449